marynarze.com

Strzałki wybierają, Enter otwiera, Esc zamyka · pełne wyszukiwanie treści

Pomarańczowe cumy na biało-bordowej burcie statku

poradnik: przed kontraktem

Jak sprawdzić agencję crewingową

Dwa rejestry, zakaz opłat i umowa przed skierowaniem.

Najkrótsza odpowiedź: legalna agencja crewingowa w Polsce musi mieć dwa wpisy naraz: wpis do rejestru agencji zatrudnienia (jawnego rejestru prowadzonego przez marszałków województw) oraz dokument dyrektora urzędu morskiego uprawniający do kierowania marynarzy do pracy na statkach, wydawany po audycie zgodności z Konwencją MLC (art. 16 ust. 3 i art. 18 ust. 2-4 ustawy o pracy na morzu, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 102). Za samo pośrednictwo nie płacisz ani złotówki (art. 16 ust. 2). Oba wpisy sprawdzisz online w kwadrans, zanim komukolwiek zostawisz dokumenty.

Dwa filary legalnej agencji

Pośrednictwo pracy dla osób szukających pracy na statkach prowadzą agencje zatrudnienia oraz powiatowe urzędy pracy (art. 16 ust. 3 ustawy o pracy na morzu). Agencją zatrudnienia jest tylko podmiot wpisany do rejestru agencji zatrudnienia: to działalność regulowana, a rejestr prowadzi marszałek województwa i jest on jawny (art. 305 ust. 1 i 2 oraz art. 308 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. poz. 620, obowiązującej od 1 czerwca 2025 r.).

Sam wpis do rejestru to jednak dopiero pierwszy warunek. Marynarzy do pracy na statkach agencja może kierować dopiero po uzyskaniu od dyrektora urzędu morskiego właściwego dla jej siedziby osobnego dokumentu, który ją do tego uprawnia (art. 18 ust. 2 ustawy o pracy na morzu). Dokument wydaje się na podstawie pozytywnego audytu wstępnego, który sprawdza, czy agencja spełnia wymogi Konwencji o pracy na morzu MLC; w dokumencie wpisuje się okres jego ważności, a po jego upływie agencja przechodzi audyt odnowieniowy (art. 18 ust. 3-5). Agencja z wpisem w rejestrze, ale bez ważnego dokumentu urzędu morskiego, prowadzi dla marynarzy pośrednictwo nielegalnie.

Sprawdź wpis w rejestrze agencji zatrudnienia (KRAZ)

Rejestr agencji zatrudnienia, znany pod skrótem KRAZ, przeszukasz bezpłatnie w rządowym systemie STOR. Wpisz nazwę agencji albo jej numer wpisu: agencja ma obowiązek umieszczać ten numer w dokumentach, ogłoszeniach i ofertach pracy (art. 324 ustawy o rynku pracy). Jeżeli ogłoszenie nie ma numeru wpisu albo nazwy nie znajdujesz w rejestrze, nie wysyłaj dokumentów.

Rejestr Agencji Zatrudnienia (KRAZ) w systemie STOR

Uwaga praktyczna od nas: certyfikaty o wpisie wydane przed 1 czerwca 2025 r. (pod rządami poprzedniej ustawy) zachowują ważność do czasu wykreślenia agencji z rejestru (art. 445 ust. 2 ustawy o rynku pracy), więc starszy certyfikat w biurze agencji to nie błąd; liczy się aktualny wpis w rejestrze.

Sprawdź listę agencji na stronie urzędu morskiego

Dyrektor urzędu morskiego ma ustawowy obowiązek publikować na stronie urzędu aktualną listę agencji, którym wydał dokument uprawniający do kierowania marynarzy do pracy na statkach (art. 18 ust. 12 ustawy o pracy na morzu). Bez ważnego dokumentu agencja nie może kierować Cię do pracy na statku, choćby figurowała w KRAZ. Jeżeli agencji nie ma na żadnej z list, zatrzymaj się: urzędy publikują wykazy z opóźnieniem, więc zanim wyślesz dokumenty, poproś agencję o okazanie dokumentu albo potwierdź go w urzędzie.

Oba wykazy zebraliśmy w jednym, przeszukiwalnym miejscu z filtrem po mieście: rejestr agencji crewingowych z akredytacją. Źródła u urzędów: Urząd Morski w Gdyni · Urząd Morski w Szczecinie

Dokument nie jest bezterminowy: urząd wpisuje w nim okres ważności, a przy sygnałach, że agencja łamie zasady, dyrektor może przeprowadzić audyt dodatkowy; negatywny wynik audytu oznacza unieważnienie dokumentu (art. 18 ust. 3, 5 i 6). Dlatego listę urzędu sprawdzaj przy każdej nowej współpracy, nie raz na zawsze.

Przeczytaj umowę, zanim zgodzisz się na skierowanie

Przy kierowaniu do pracy na statku pod obcą banderą agencja zawiera z Tobą pisemną umowę jeszcze przed skierowaniem (art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o pracy na morzu oraz art. 338 ust. 2 ustawy o rynku pracy). Umowa określa m.in. pracodawcę i miejsce pracy, okres pracy, warunki pracy i wynagradzania z walutą wypłaty, ubezpieczenia, warunki repatriacji oraz zakres odpowiedzialności stron (art. 338 ust. 3), a dodatkowo nazwę i przynależność statku oraz zobowiązanie agencji do zwrotu kosztów poniesionych przez Ciebie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z winy agencji (art. 22 ust. 3). Przed podpisaniem agencja przedstawia Ci pisemne tłumaczenie umowy na język, który rozumiesz (art. 338 ust. 4).

Czerwone flagi, przy których warto się zatrzymać: jakakolwiek opłata za pośrednictwo, brak pisemnej umowy przed skierowaniem, umowa tylko w obcym języku bez tłumaczenia, brak numeru wpisu w ogłoszeniach, nieobecność na liście urzędu morskiego, presja na podpis „na już”. Za ofertą pracy, którą agencja Ci przedstawia, stoi komplet dokumentów od armatora; co dokładnie, opisujemy w sekcji o obowiązkach agencji niżej. A co dzieje się po skierowaniu, od podpisu marynarskiej umowy o pracę do wyjścia statku w morze, rozpisuje krok po kroku poradnik pierwszego zamustrowania.

Za co agencja może kazać Ci zapłacić (prawie za nic)

Za czynności związane z pośrednictwem pracy nie wolno pobierać od Ciebie opłat bezpośrednio ani pośrednio (art. 16 ust. 2 ustawy o pracy na morzu). To wprost implementacja Konwencji MLC: Norma A1.4 ust. 5 dopuszcza obciążenie marynarza wyłącznie kosztem uzyskania świadectwa zdrowia, krajowej książeczki żeglarskiej i paszportu lub podobnych dokumentów podróży, z zastrzeżeniem, że koszty uzyskania wiz ponosi armator. Koszty rekrutacji to sprawa armatora i agencji, nigdy Twoja.

Przy skierowaniu na statek pod obcą banderą ustawa idzie o krok dalej: agencja jest obowiązana zapewnić, że nie poniesiesz kosztów bezpośrednio związanych ze skierowaniem do pracy za granicą, w tym kosztów dojazdu na statek i powrotu do miejsca repatriacji wskazanego w marynarskiej umowie o pracę, wydania wizy, badań lekarskich oraz tłumaczenia dokumentów (art. 22 ust. 4 ustawy o pracy na morzu). Warto wiedzieć, że to standard surowszy niż na zwykłym rynku pracy: przy kierowaniu do pracy za granicą poza statkami agencja może umownie przenieść na kierowanego faktycznie poniesione koszty dojazdu, wizy, badań i tłumaczeń (art. 338 ust. 3 pkt 16 ustawy o rynku pracy). Marynarzy ta furtka nie dotyczy. Co przy starcie faktycznie płacisz z własnej kieszeni i ile wynoszą opłaty urzędowe, zebraliśmy w zestawieniu kosztów startu.

Co uczciwa agencja musi Ci zapewnić

  • pomoc, gdy spełniasz minimalne wymagania: agencja udziela pomocy w podjęciu pracy na statku osobie, która ukończyła 18 lat oraz ma dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe i ważną książeczkę żeglarską (art. 19 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 3); informuje Cię o posiadanych ofertach, a gdy ich nie ma, może wskazać inne agencje (art. 19 ust. 2),
  • ofertę pracy z kompletem dokumentów od armatora: oferta obejmuje m.in. nazwę i adres armatora, statek i stanowisko, wysokość i warunki wynagradzania, termin rozpoczęcia pracy i okres umowy oraz warunki ubezpieczeń (art. 20 ust. 1); armator dołącza do niej kopię ważnego Morskiego Certyfikatu Pracy (albo tymczasowego) i Deklaracji Zgodności albo pisemne oświadczenie o przestrzeganiu MLC, projekt marynarskiej umowy o pracę oraz pisemne zobowiązanie m.in. do poniesienia kosztów repatriacji (art. 20 ust. 2); przy brakach agencja odstępuje od realizacji oferty (art. 20 ust. 5),
  • dostęp do oferty i projektu umowy przed decyzją: agencja udostępnia Ci ofertę pracy i projekt marynarskiej umowy o pracę, jeżeli spełniasz wymagania armatora z oferty (art. 21); samą marynarską umowę o pracę może zawrzeć z Tobą w imieniu armatora (art. 26 ust. 1),
  • ubezpieczenie na wypadek szkód: agencja musi mieć ubezpieczenie lub inne zabezpieczenie finansowe odpowiedzialności za szkody poniesione przez marynarzy z tytułu nieskuteczności pośrednictwa lub niewypełnienia przez armatora zobowiązań z marynarskiej umowy o pracę (art. 23 ust. 1); gdy agencja nie wykaże w terminie odnowienia ubezpieczenia, dyrektor urzędu morskiego niezwłocznie przeprowadza audyt dodatkowy, a negatywny wynik oznacza natychmiast wykonalne unieważnienie dokumentu i informację w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 23 ust. 1a-1e),
  • reakcję na sygnały o nieuczciwym armatorze: gdy agencja dowiaduje się, że statek nie spełnia warunków z certyfikatów, oświadczenie armatora mija się ze stanem faktycznym albo armator naruszył umowę, niezwłocznie zawiadamia dyrektora urzędu morskiego, odstępuje od realizacji oferty i informuje o tym Ciebie (art. 24),
  • ślad po skierowaniu: agencja prowadzi wykaz osób, które podjęły pracę za jej pośrednictwem (z okresem umowy, armatorem i statkiem), i udostępnia go organom administracji morskiej na żądanie (art. 25).

Co grozi agencji za łamanie zasad

Przepisy mają zęby, dlatego uczciwej agencji nie opłaca się ich łamać. Karze pieniężnej od 1000 do 30 000 zł podlega agencja, która świadczy pośrednictwo bez dokumentu urzędu morskiego, nie ma wymaganego ubezpieczenia albo realizuje ofertę mimo braku dokumentów od armatora lub mimo sygnałów o naruszeniach (art. 111 ust. 1 ustawy o pracy na morzu). Ta sama kara grozi każdemu, kto pobrał od marynarza opłatę za pośrednictwo albo nie zapewnił, że marynarz nie ponosi kosztów skierowania do pracy za granicą (art. 111 ust. 2).

Niezależnie od tego prowadzenie agencji zatrudnienia w ogóle bez wpisu do rejestru to grzywna od 3000 do 100 000 zł (art. 362 ust. 1 ustawy o rynku pracy), a po negatywnym wyniku audytu dodatkowego dyrektor urzędu morskiego unieważnia dokument agencji w drodze decyzji (art. 18 ust. 6 ustawy o pracy na morzu).

Skąd te zasady: MLC i obce bandery

Polskie przepisy o agencjach to implementacja Normy A1.4 Konwencji o pracy na morzu (MLC). Państwo, które dopuszcza prywatne pośrednictwo dla marynarzy, musi co najmniej: zakazać praktyk i list mających odwieść marynarzy od zatrudnienia, do którego mają kwalifikacje (tzw. czarnych list), zakazać przerzucania opłat za pośrednictwo na marynarza, a od podmiotów pośredniczących wymagać m.in. rejestru skierowanych marynarzy, informowania o prawach z umowy przed jej podpisaniem wraz z kopią umowy dla marynarza, weryfikowania kwalifikacji, reagowania na skargi oraz systemu ochrony (ubezpieczenia), który zrekompensuje marynarzowi straty z nieskutecznego pośrednictwa lub niewypełnienia zobowiązań przez armatora (Norma A1.4 ust. 5). Właściwa władza ściśle nadzoruje te podmioty, a zezwolenia i certyfikaty wydaje oraz odnawia dopiero po upewnieniu się, że usługa jest zgodna z prawem (ust. 6).

Co to znaczy pod obcą banderą: te minima wiążą każde państwo, które ratyfikowało MLC, więc licencjonowanej agencji możesz wymagać także na Cyprze, Malcie czy w Norwegii. Konwencja każe też państwom, w granicach ich możliwości, ostrzegać swoich obywateli przed problemami pracy na statkach bander, które MLC nie ratyfikowały (Norma A1.4 ust. 8), a gdy armator statku pod banderą państwa-strony korzysta z agencji w kraju spoza MLC, to armator ma zagwarantować, w granicach swoich możliwości, że agencja spełnia wymagania Normy (ust. 9).

Ten serwis opisuje polskie przepisy. Konwencja to minimum wspólne dla państw, które ją ratyfikowały; bandera i armator mogą dawać marynarzowi więcej, ale nie mniej. Zasady działania konkretnej zagranicznej agencji sprawdź w przepisach państwa, w którym działa.

Najczęstsze pytania

Agencja chce ode mnie pieniędzy za znalezienie statku. Czy to legalne?

Nie. Za czynności związane z pośrednictwem pracy nie wolno pobierać od osoby szukającej pracy na statku żadnych opłat, ani bezpośrednio, ani pośrednio (art. 16 ust. 2 ustawy o pracy na morzu). Dotyczy to także zawoalowanych form: opłaty za wpis na listę kandydatów, za rozmowę, za przekazanie dokumentów armatorowi. Za pobranie takiej opłaty agencji grozi kara pieniężna od 1000 do 30 000 zł (art. 111 ust. 2 ustawy).

Za co przy szukaniu pracy płacę z własnej kieszeni?

Za swoje dokumenty osobiste: książeczkę żeglarską i paszport, a świadectwo zdrowia wtedy, gdy badasz się na własną rękę, bez armatora w tle (badanie na potrzeby zatrudnienia u konkretnego armatora opłaca armator, art. 4 ust. 10 ustawy). Dokładnie taki podział dopuszcza Norma A1.4 ust. 5 Konwencji MLC. Przy skierowaniu na statek pod obcą banderą agencja ma dodatkowo zapewnić, że nie zapłacisz za dojazd na statek i powrót, wizę, badania lekarskie ani tłumaczenia dokumentów (art. 22 ust. 4 ustawy).

Czy mogę szukać pracy przez kilka agencji naraz?

Tak. Korzystanie z pośrednictwa agencji jest dla marynarza całkowicie dobrowolne (art. 18 ust. 1 ustawy o pracy na morzu) i żaden przepis nie ogranicza liczby agencji, w których możesz się zarejestrować. Agencja, która nie ma dla Ciebie ofert, może wręcz poinformować Cię o innych agencjach prowadzących pośrednictwo (art. 19 ust. 2).

Ogłoszenie o pracy nie ma numeru wpisu do rejestru. Co to znaczy?

Czerwona flaga. Agencja zatrudnienia ma obowiązek umieszczać numer wpisu do rejestru agencji zatrudnienia w dokumentach, ogłoszeniach i ofertach pracy (art. 324 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Brak numeru nie przesądza, że ogłoszenie jest oszustwem, ale zanim wyślesz dokumenty, znajdź agencję w rejestrze KRAZ i na liście urzędu morskiego.

Zgłaszam się do zagranicznej agencji, np. z Cypru albo Niemiec. Co wtedy?

Polskie przepisy o dokumencie urzędu morskiego obejmują agencje działające w Polsce. Za nadzór nad agencją w innym państwie odpowiada to państwo: jeżeli ratyfikowało Konwencję MLC, musi zapewnić standardy Normy A1.4 (m.in. zakaz opłat i system rekompensat). Jeżeli agencja działa w kraju, który MLC nie ratyfikował, Konwencja przerzuca odpowiedzialność na armatora statku pod banderą państwa-strony: to on ma zagwarantować, w granicach swoich możliwości, że agencja spełnia wymagania Normy (Norma A1.4 ust. 9). W praktyce od nas: standardów u zagranicznej agencji pilnuj tak samo jak u polskiej, zaczynając od zasady zero opłat.

Gdzie zgłosić nieuczciwą agencję?

Zależnie od naruszenia: praktyki związane z kierowaniem marynarzy (opłaty, brak dokumentu, wątpliwa oferta) zgłoś dyrektorowi urzędu morskiego, który wydał agencji dokument; przy uzasadnionym podejrzeniu naruszeń może on przeprowadzić audyt dodatkowy, a negatywny wynik audytu oznacza unieważnienie dokumentu (art. 18 ust. 5 i 6 ustawy o pracy na morzu). Działanie agencji w ogóle bez wpisu do rejestru możesz zgłosić Państwowej Inspekcji Pracy: ustawa o rynku pracy wprost przewiduje ujawnianie takiej działalności przez PIP (art. 307 ust. 1 pkt 8) i grzywnę od 3000 do 100 000 zł (art. 362 ust. 1).

Źródła

Zasady pośrednictwa wynikają wprost z ustaw i Konwencji MLC. Wykazy agencji prowadzą urzędy morskie; przed współpracą sprawdź aktualną wersję na ich stronach.