Ochrona przeciwpożarowa na statku
Pożar to jedno z największych zagrożeń na morzu, bo w morzu załoga jest zdana wyłącznie na siebie i na swoje wyszkolenie. W porcie pomoże straż pożarna, ale zanim dojedzie, i tak gasi załoga. Ten dział tłumaczy, jak statek zapobiega pożarom, jak je wykrywa i czym gasi: od gaśnicy na korytarzu po instalację CO2 wypełniającą gazem całą maszynownię. Każde hasło ma podstawę prawną (SOLAS II-2, Kodeks FSS), a w odpowiednich miejscach także link do właściwego szkolenia STCW.
Co to jest SOLAS II-2, Kodeks FSS i Kodeks FTP?
Rozdział II-2 konwencji SOLAS mówi, co statek ma osiągnąć: zapobiec pożarowi, ograniczyć zagrożenie życia, opanować ogień w przedziale, w którym powstał, i utrzymać drożne drogi ewakuacji. Kodeks FSS opisuje, jak mają być zbudowane instalacje i sprzęt, a Kodeks FTP mówi, jak bada się materiały w próbach ogniowych. W Polsce nadzór prowadzi Polski Rejestr Statków, stąd bierzemy urzędowe nazewnictwo.
Instalacja stała a sprzęt przenośny: kiedy co?
Sprzęt przenośny (gaśnice, koc, zestaw pianowy) to pierwsza reakcja człowieka na małe zarzewie. Instalacje stałe (CO2, piana, tryskacze, zraszanie) bronią dużych przestrzeni wysokiego ryzyka: maszynowni, ładowni, pokładu zbiornikowca, gdzie człowiek z gaśnicą nie ma szans.
Podstawy
Z czego składa się pożar i jak dzieli się go na grupy. Od tego zaczyna każdy kurs.
Sprzęt gaśniczy przenośny
Gaśnice, koc gaśniczy i zestaw pianowy: pierwsza reakcja na małe zarzewie.
Gaśnice przenośne Pierwsza reakcja na mały pożar. Rodzaj gaśnicy dobiera się do grupy pożaru, jaki może powstać w danym pomieszczeniu. Koc gaśniczy Narzucany na małe zarzewie odcina dopływ tlenu. Typowe miejsce: kuchnia, gdzie pali się tłuszcz albo odzież. 
Przenośny zestaw pianowy Prądownica pianowa ze zbiornikiem środka pianotwórczego, podłączana do instalacji wodnohydrantowej. Piana na palące się paliwo, tam gdzie gaśnica nie wystarcza. Instalacja wodnohydrantowa
Hydranty, węże i prądownice: woda pod ciśnieniem w każdym rejonie statku.
Instalacja wodnohydrantowa Rurociąg wody pod ciśnieniem z hydrantami, wężami i prądownicami. Podstawowe narzędzie gaśnicze statku, zasilane pompami pożarowymi. 
Międzynarodowy łącznik lądowy Znormalizowana złączka, przez którą straż z lądu (albo inny statek) poda wodę do instalacji wodnohydrantowej, gdy własne pompy nie działają. Instalacje stałe
CO2, piana, tryskacze i zraszanie: duże przestrzenie wysokiego ryzyka gasi instalacja, nie człowiek.
Stała gazowa instalacja gaśnicza Wypełnia cały przedział gazem, najczęściej CO2, i wypiera tlen. Chroni maszynownię i pomieszczenia ładunkowe; przed uruchomieniem załoga musi się ewakuować. 
Stałe pianowe instalacje gaśnicze Piana tworzy na palącej się cieczy warstwę, która odcina dopływ tlenu. Wersja pokładowa chroni pokład ładunkowy zbiornikowca. 
Automatyczna instalacja tryskaczowa Instalacja gaśniczo-wykrywcza: termoczułe tryskacze samoczynnie podają rozpyloną wodę w miejscu pożaru, a instalacja alarmuje posterunek dowodzenia. 
Instalacja zraszająca wodna Zraszacze podają rozpyloną wodę do bronionego pomieszczenia albo na bronione urządzenie. Chroni ładownie, przedziały maszynowe i magazyny. 
Instalacja gazu obojętnego Na zbiornikowcach utrzymuje w zbiornikach ładunkowych atmosferę zbyt ubogą w tlen, żeby cokolwiek się zapaliło. To zapobieganie, nie gaszenie. Sprzęt strażaka i ucieczkowy
Wyposażenie strażackie z aparatem oddechowym oraz aparat ucieczkowy do wyjścia z dymu.
Wyposażenie strażackie Komplet, w którym wyznaczony członek załogi wchodzi w ogień: ubranie ochronne, hełm, buty i rękawice, linka, lampa, toporek oraz niezależny aparat oddechowy. 
EEBD Maska albo kaptur z zapasem powietrza na co najmniej 10 minut. Służy wyłącznie do ucieczki z przedziału o niebezpiecznej atmosferze, nigdy do gaszenia. Wykrywanie i alarm
Czujki, sygnalizacja i Plan ochrony przeciwpożarowej: pożar trzeba najpierw zobaczyć.
Stała instalacja wykrywania i sygnalizacji pożaru Instalacja obejmuje czujki dymu, temperatury i płomienia oraz ręczne przyciski pożarowe. Po wykryciu oznak pożaru sygnał trafia do posterunku dowodzenia. 
Plan ochrony przeciwpożarowej Stały schemat statku z rozmieszczeniem całego sprzętu i instalacji ppoż., posterunków, przegród i dróg ewakuacji. Egzemplarz dla straży z lądu czeka w czerwonym pojemniku przy wejściu do nadbudówki. Konstrukcja i ewakuacja
Przegrody klasy „A”, „B” i „C”, klapy w wentylacji i drogi ewakuacji: statek podzielony tak, żeby pożar nie szedł dalej.
Drzwi pożarowe i klapy przeciwpożarowe Przegroda trzyma ogień tylko wtedy, gdy trzymają go też jej otwory: drzwi pożarowe zamykają przejścia, a klapy przeciwpożarowe odcinają kanały wentylacyjne. 
Drogi ewakuacji Są to wyznaczone, oznakowane i oświetlone trasy z każdego rejonu statku prosto do miejsca zbiórki albo opuszczania statku. Ćwiczenia i przeglądy
Alarmy próbne i coroczna atestacja sprzętu: regularne ćwiczenia i przeglądy dają gotowość.
Treści na podstawie rozdziału II-2 SOLAS, Kodeksu FSS i przepisów Polskiego Rejestru Statków (Klasyfikacja i budowa, Część V; Nadzór konwencyjny, Część VIII). To nie jest tekst prawny: w razie wątpliwości decyduje aktualne brzmienie Konwencji i przepisów. Wróć do działu Nauka, gdy chcesz zmienić temat.