Dział pokładowy
Starszy marynarz
Dział pokładowy STCW II/5 poziom: pomocniczy podstawa: § 15 stan prawny: 06.07.2026 świadectwo bezterminowe (§ 95 ust. 1)
Sposoby uzyskania
Znajdź wiersz pasujący do twojego wykształcenia. Każda droga ma własną podstawę prawną.
| Wykształcenie / droga | Staż | Egzamin | Podstawa |
|---|---|---|---|
| sama praktyka pływania bez szkoły morskiej, droga przez samą praktykę pływania | 18 mies. dodatkowa praktyka pływania na statku morskim w dziale pokładowym, liczona od dnia przyznania świadectwa marynarza wachtowego (§ 2 pkt 2) | tak | § 15 ust. 1 pkt 1 |
| uczelnia morska / studia absolwent studiów w MJE typu A lub B (dział pokładowy, kształcenie co najmniej na poziomie operacyjnym) | 12 mies. dodatkowa praktyka pływania na statku morskim w dziale pokładowym, liczona od dnia przyznania świadectwa marynarza wachtowego (§ 2 pkt 2) jedyna droga bez egzaminu | nie | § 15 ust. 1 pkt 2 |
| technikum morskie absolwent MJE typu C, np. technik nawigator (kierunek co najmniej na poziomie pomocniczym w dziale pokładowym lub na dyplom szypra żeglugi krajowej) | 12 mies. dodatkowa praktyka pływania na statku morskim w dziale pokładowym, liczona od dnia przyznania świadectwa marynarza wachtowego (§ 2 pkt 2) staż o pół roku krótszy niż w drodze bez szkoły | tak | § 15 ust. 1 pkt 3 |
| kurs (ośrodek szkoleniowy) ukończone szkolenie w MJE typu D (ośrodek szkoleniowy) na świadectwo starszego marynarza | 12 mies. dodatkowa praktyka pływania na statku morskim w dziale pokładowym, liczona od dnia przyznania świadectwa marynarza wachtowego (§ 2 pkt 2) | tak | § 15 ust. 1 pkt 4 |
Nie wiesz, jak liczyć swój staż? Zobacz jak liczyć praktykę pływania: przeliczniki dla załóg wymiennych, statków bez napędu i rybackich, oraz co w ogóle liczy się jako pływanie.
Policz, ile ci brakuje: kalkulator Następny krok ustawi ten szczebel jako cel i wskaże najbliższą drogę.
Wymagane świadectwa i dokumenty
Nowe świadectwa wymagane na tym szczeblu. Pełny wykaz dla całego stanowiska (z niższymi szczeblami) znajdziesz w zestawieniu jakie przeszkolenia na jakie stanowisko.
- świadectwo marynarza wachtowego (STCW II/4)
- świadectwo ratownika: przeszkolenie + ważne świadectwo indywidualnych technik ratunkowych + co najmniej 6 miesięcy praktyki pływania (§ 74 ust. 2)
Wiek: dyplom albo świadectwo można uzyskać po ukończeniu 18 lat (§ 4 ust. 3). Wyjątki: świadectwa młodszego marynarza pokładowego, młodszego motorzysty, młodszego kucharza okrętowego i młodszego rybaka od 16 lat (§ 4 ust. 4), a dyplom kapitana żeglugi przybrzeżnej od 20 lat (§ 40 ust. 1).
Czy wystarczy kurs
Tak, jedna z dróg prowadzi przez kurs. Liczy się do niej: ukończone szkolenie w MJE typu D (ośrodek szkoleniowy) na świadectwo starszego marynarza. Po takim szkoleniu dochodzi jeszcze 12 miesięcy praktyki oraz egzamin (podstawa: § 15 ust. 1 pkt 4).
Kurs liczy się tylko wtedy, gdy zrobisz go w jednostce uznanej przez administrację morską. Zanim zapłacisz, sprawdź ośrodek w wykazie: uznane ośrodki szkoleniowe.
Słowo „kurs” znaczy w praktyce dwie różne rzeczy. Wyżej chodzi o drogę do samego dokumentu kwalifikacyjnego. Osobno idą przeszkolenia STCW, na przykład indywidualne techniki ratunkowe czy ochrona przeciwpożarowa, które trzeba mieć niezależnie od wybranej drogi. Co dokładnie wchodzi na tym szczeblu, wypisaliśmy wyżej; pełny wykaz dla stanowiska jest w zestawieniu jakie przeszkolenia na jakie stanowisko.
Egzamin
Egzamin na świadectwo starszego marynarza przeprowadza Centralna Morska Komisja Egzaminacyjna (CMKE). Egzaminu nie zdaje absolwent studiów z drogi § 15 ust. 1 pkt 2. Zwolniona jest też osoba, która zdała już egzamin na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej (§ 15 ust. 2).
Najbliższe egzaminy CMKE według harmonogramu (sprawdzono 12.08.2026): 07.09.2026 Gdynia · 24.09.2026 Szczecin . Wszystkie terminy, opłaty i zasady zapisów: egzamin CMKE.
Co daje ten dokument
Świadectwo starszego marynarza (AB, able seafarer deck, STCW II/5) to najwyższy szczebel nieoficerski działu pokładowego. Uprawnia do zajmowania stanowiska marynarza wachtowego i starszego marynarza na każdym statku, a w żegludze krajowej także kierownika statku bez własnego napędu poniżej 500 GT oraz kierownika małej jednostki do 15 m i 200 kW bez pasażerów, przy czym powyżej 100 kW mocy silnika dopiero po zdaniu egzaminu z zakresu obsługi silników spalinowych (§ 16 pkt 3).
Na co uważać
- Tego świadectwa nie musisz robić po drodze. Żadna droga do dyplomu oficera wachtowego (§ 31) nie wymaga świadectwa starszego marynarza, a praktykę w drodze przez praktykę zbiera się na stanowisku praktykanta pokładowego, młodszego marynarza, marynarza wachtowego lub starszego marynarza (§ 31 ust. 1 pkt 4). Uwaga praktyczna od nas: to świadectwo ma sens, gdy chcesz wyższej pozycji w dziale pokładowym bez drogi oficerskiej; jeśli celujesz w oficera, praktykę zbieraj od razu pod warunki § 31.
- „Dodatkowa praktyka” ma swoją definicję. Liczy się dopiero od dnia przyznania świadectwa marynarza wachtowego i tylko pływanie w charakterze członka załogi (§ 2 pkt 2). Rejsy sprzed daty świadectwa nie wchodzą.
- Świadectwo ratownika zaplanuj wcześnie. Wymaga co najmniej 6 miesięcy praktyki pływania (§ 74 ust. 2), więc na świeżo po szkole go nie zrobisz. Zwykle robi się je w trakcie zbierania stażu na starszego marynarza.
- Ten egzamin można pominąć. Jeśli zdasz egzamin na poziomie operacyjnym (oficerski), egzamin na starszego marynarza już cię nie dotyczy (§ 15 ust. 2).
- Praktykę dokumentuje wpis w książeczce żeglarskiej (§ 93 ust. 1); przy załogach zmianowych sprawdź przeliczniki z § 94 (3 miesiące pływania mogą liczyć się jako 2 miesiące praktyki, chyba że wpisy poświadczają wyłączny pobyt w morzu).
Najczęstsze pytania
Ile praktyki trzeba mieć, żeby zdobyć świadectwo starszego marynarza?
Zależy od drogi. Bez szkoły morskiej to 18 miesięcy dodatkowej praktyki pływania w dziale pokładowym (§ 15 ust. 1 pkt 1). Po technikum morskim (MJE typu C) wystarczy 12 miesięcy (§ 15 ust. 1 pkt 3), tyle samo po studiach morskich MJE typu A lub B (§ 15 ust. 1 pkt 2) i po kursie w ośrodku szkoleniowym MJE typu D (§ 15 ust. 1 pkt 4). Praktykę liczy się od dnia przyznania świadectwa marynarza wachtowego.
Kiedy jest egzamin, a kiedy mogę go pominąć?
Egzamin przed Centralną Morską Komisją Egzaminacyjną zdajesz na każdej drodze oprócz absolwentów studiów morskich (§ 15 ust. 1 pkt 2), którzy są z niego zwolnieni. Zwolniona jest też osoba, która wcześniej zdała egzamin na poziomie operacyjnym w dziale pokładowym w żegludze międzynarodowej (§ 15 ust. 2).
Jakie dodatkowe świadectwa są wymagane?
Musisz mieć świadectwo marynarza wachtowego (STCW II/4) oraz świadectwo ratownika, na które potrzeba przeszkolenia, ważnego świadectwa indywidualnych technik ratunkowych i co najmniej 6 miesięcy praktyki pływania (§ 74 ust. 2).
Jak długo ważne jest świadectwo starszego marynarza?
Świadectwo starszego marynarza jest bezterminowe (§ 95 ust. 1), więc raz zdobyte nie wymaga odnawiania.
Do czego uprawnia świadectwo starszego marynarza?
Uprawnia do zajmowania stanowiska marynarza wachtowego i starszego marynarza na każdym statku, a w żegludze krajowej także kierownika statku bez własnego napędu poniżej 500 GT oraz kierownika małej jednostki do 15 m i 200 kW bez pasażerów, przy czym powyżej 100 kW mocy silnika dopiero po zdaniu egzaminu z zakresu obsługi silników spalinowych (§ 16 pkt 3).