Zdrowie i wypadek

Moduł piąty: dolegliwość i skala bólu, wezwanie pomocy przez radio, opis zdarzenia do raportu, wizyta u lekarza w porcie i trzy hasła z zaświadczenia. Rozmowy proste z założenia, bo przy zdrowiu obu stronom zależy, żeby nie było nieporozumień. Poprzedni moduł to praca na pokładzie.

Mówisz prosto i do skutku

O zdrowiu rozmawia się na statku w najprostszym angielskim, jaki istnieje. Ale są dwa progi, na których nowi się potykają. Pierwszy: nazwać dolegliwość i ból tak, żeby ktoś mógł pomóc. Drugi: wezwać pomoc i upewnić się, że cię usłyszano, bo cisza po drugiej stronie nie znaczy, że ktoś już biegnie. W tym module przechodzisz całą ścieżkę: od „I do not feel well”, przez wezwanie pomocy przez radio i opis zdarzenia, po wizytę u lekarza w porcie i trzy hasła z zaświadczenia, od których zależy twój następny dzień: fit for duty, light duty, sick leave.

Każde nagranie przerabiaj w trzech krokach: słuchaj (kliknij i zrozum), powtarzaj (odtwórz jeszcze raz i powiedz na głos za lektorem), odpowiedz (w ćwiczeniach niżej wybierz albo zapisz to, co usłyszysz). Uraz w tym module jest niegroźny z założenia: skręcona kostka, ból zęba, skaleczona ręka. Uczysz się mówić o dolegliwości, a nie oglądać dramaty. Przy wzywaniu pomocy i przy opatrunku żartów nie ma.

Nie czuję się dobrze

dolegliwość, gorączka i skala bólu

Rano po wachcie. Boli cię głowa, spałeś źle i idziesz z tym do osoby, która na statku odpowiada za opiekę medyczną. Na wielu statkach jest to oficer. To najprostsza rozmowa modułu i wzór na każdą następną: co ci dolega, od kiedy, jak mocno w skali od zera do dziesięciu.

Ty · polski Sir, do you have a minute? I do not feel well. Ma pan chwilę? Nie czuję się dobrze.
Oficer · brytyjski Come in. What is the problem? Wejdź. Co się dzieje?
Ty · polski I have a headache. And I did not sleep well. Boli mnie głowa. I źle spałem.
Oficer · brytyjski Any fever? Masz gorączkę?
Ty · polski I do not know. I did not check. Nie wiem. Nie mierzyłem.
Oficer · brytyjski We will check now. Thirty-seven point nine. A little high. Zaraz zmierzymy. Trzydzieści siedem i dziewięć. Trochę podwyższona.
Oficer · brytyjski How bad is your headache? From zero to ten? Jak mocno boli cię głowa? Od zera do dziesięciu?
Ty · polski About four. It is not strong, but it does not stop. Jakieś cztery. Niezbyt mocno, ale nie przechodzi.
Oficer · brytyjski Drink water and rest until lunch. Come back at once if it gets worse. Wypij wodę i odpocznij do obiadu. Wróć od razu, jeśli się pogorszy.
Ty · polski Understood. Thank you, sir. Zrozumiałem. Dziękuję.

Zwroty do zapamiętania

I do not feel well. Nie czuję się dobrze. Najbezpieczniejsze otwarcie każdej rozmowy o zdrowiu. Pasuje do wszystkiego.
I have a headache. Boli mnie głowa. Ten sam wzór działa dalej: I have a fever, I have a toothache.
I did not sleep well. Źle spałem. Krótkie i wystarczające. Oficer sam dopyta o resztę.
From zero to ten? Od zera do dziesięciu? Skala bólu. Odpowiadasz liczbą, możesz dodać jedno zdanie.
Come back at once if it gets worse. Wróć od razu, jeśli się pogorszy. To zdanie masz rozumieć, bo od niego zależy, co robisz wieczorem.

Pułapka: trzy podobne zdania znaczą co innego. „I do not feel well” to najszersze i najbezpieczniejsze: źle się czuję, nie wiem jeszcze co. „I feel sick” w brytyjskim angielskim znaczy „jest mi niedobrze, mdli mnie”. „I am sick” bywa rozumiane raz tak, raz jako ogólne „jestem chory”, bo zależy to od odmiany angielskiego, więc jako początkujący go nie używaj. „I am seasick” to już wprost choroba morska. Zaczynasz od „I do not feel well” i od razu nazywasz dolegliwość, a przy skali bólu podajesz liczbę: „about four” mówi więcej niż długi opis.

Wołam o pomoc i upewniam się, że mnie usłyszano

man injured, do you read me i wołanie do skutku

Juan źle postawił stopę na schodach. Ty masz radio i wołasz mostek. Najważniejsza lekcja tego modułu mieści się w jednym zdaniu: cisza po drugiej stronie nie znaczy, że cię usłyszeli. Wołasz do skutku, aż dostaniesz odpowiedź słowami.

Marynarz · filipiński My ankle. I cannot stand on it. Moja kostka. Nie mogę na niej stanąć.
Ty · polski Do not get up. I will call the bridge. Nie wstawaj. Wezwę mostek.
Ty (radio) · polski Bridge, this is aft station. One person injured. Medical assistance required. Mostek, tu stanowisko rufowe. Jedna osoba ranna. Potrzebna pomoc medyczna.
Ty · polski No answer. I say it again. Nikt nie odpowiada. Powtarzam.
Ty (radio) · polski Bridge, this is aft station. One person injured. How do you read me? Mostek, tu stanowisko rufowe. Jedna osoba ranna. Jak mnie słyszysz?
Oficer (radio) · brytyjski Deck, bridge. I read you. Who is injured and what happened? Pokład, tu mostek. Słyszę cię. Kto jest ranny i co się stało?
Ty · polski Juan. He fell on the stairs. His ankle hurts, he cannot stand. He is awake and talking. Juan. Upadł na schodach. Boli go kostka, nie może stanąć. Jest przytomny i mówi.
Oficer (radio) · brytyjski Understood. Stay with him. Do not move him. Help is coming. Zrozumiałem. Zostań z nim. Nie przenoś go. Pomoc już idzie.
Ty · polski I'll stay with him. I won't move him. Zostaję z nim. Nie przenoszę go.
Marynarz · filipiński You did everything right. Now talk to me, it helps. Wszystko zrobiłeś dobrze. A teraz gadaj ze mną, to pomaga.

Zwroty do zapamiętania

One person injured. Medical assistance required. Jedna osoba ranna. Potrzebna pomoc medyczna. Meldunek jak przy pożarze w module trzecim: co się stało i gdzie dokładnie.
No answer. I say it again. Nikt nie odpowiada. Powtarzam. Zdanie, które mówisz sobie i koledze. Brak odpowiedzi = wołasz jeszcze raz.
How do you read me? Jak mnie słyszysz? Tak brzmi pytanie o odbiór w SMCP. Przy drugim wywołaniu dodajesz je na końcu.
He is awake and talking. Jest przytomny i mówi. Mostek i tak o to zapyta, więc uprzedź odpowiedź.
Stay with him. Do not move him. Zostań z nim. Nie przenoś go. Polecenie, które potwierdzasz treścią i wykonujesz. Przenoszenie rannego to decyzja pomocy, nie twoja.

Pułapka: w raportach powypadkowych jest zdarzenie, w którym po wypadku wołano na mostek i odpowiedź nie przychodziła. Wniosek jest prosty: wołanie bez odpowiedzi to wołanie, którego nie było. Powtarzasz wywołanie i przy drugim razie dodajesz „how do you read me?”. Ale powtarzanie ma koniec: jeśli dalej nikt nie odpowiada, uruchamiasz inną drogę alarmowania przewidzianą na twoim statku, czyli telefon, drugi kanał, przycisk alarmu albo posłanie kogoś na mostek. Sprawdź w rozkładzie alarmowym i u oficera, która to droga, zanim będzie potrzebna. I zwróć uwagę na meldunek z b-07: kto, co się stało, co go boli, czy przytomny. Cztery krótkie zdania i mostek wie wszystko, co musi.

Opisuję zdarzenie oficerowi

co się stało, kiedy i co widziałeś

Juan jest już pod opieką, a oficer spisuje raport i pyta ciebie, bo widziałeś upadek. Tu pracuje czas przeszły: fell, slipped, rained, saw. Bez teorii gramatycznej. Mówisz, co widziałeś, krótko i po kolei.

Oficer · brytyjski Nowak, I need the details for the report. What happened? Nowak, potrzebuję szczegółów do raportu. Co się stało?
Ty · polski Juan fell on the stairs by the aft mooring station. Juan upadł na schodach przy rufowym stanowisku cumowniczym.
Oficer · brytyjski When did it happen? Kiedy to się stało?
Ty · polski About half past ten. Just after coffee break. Około wpół do jedenastej. Zaraz po przerwie na kawę.
Oficer · brytyjski Did you see the fall? Widziałeś upadek?
Ty · polski Yes. He slipped on the last step while he was going down the stairs. Tak. Poślizgnął się na ostatnim stopniu, kiedy schodził po schodach.
Oficer · brytyjski Were the stairs wet? Schody były mokre?
Ty · polski Yes, a little. It rained in the morning. Tak, trochę. Rano padało.
Oficer · brytyjski Thank you. Short and clear. That is how a report should sound. Dziękuję. Krótko i jasno. Tak ma brzmieć raport.
Ty · polski One more thing, sir. He was wearing his safety shoes. I saw that. Jeszcze jedno. Miał na sobie buty ochronne. Widziałem to.

Zwroty do zapamiętania

What happened? Co się stało? Pytanie, które otwiera każdy raport. Odpowiadasz zdaniem z czasownikiem w czasie przeszłym.
He fell on the stairs. Upadł na schodach. Fall, fell. Najczęstszy czasownik w raportach z pokładu.
He slipped on the last step. Poślizgnął się na ostatnim stopniu. Slip, slipped. Drugi najczęstszy.
About half past ten. Około wpół do jedenastej. Czas podajesz w przybliżeniu, „about” załatwia sprawę.
One more thing. Jeszcze jedno. Tak dodajesz szczegół, który przyszedł ci do głowy po czasie. Lepiej późno niż wcale.

Pułapka: w raporcie mówisz, co widziałeś, a nie co ci się wydaje. Jeśli czegoś nie widziałeś, mówisz „I did not see it” i to jest dobra odpowiedź, nie przyznanie się do winy. Zgadywanie w raporcie („I think maybe...”) wygląda niewinnie, a potem ktoś na jego podstawie podejmuje decyzje. I drobiazg z c-10: szczegół, który przypomniałeś sobie po czasie, zgłaszasz od razu, jednym „one more thing”.

Dobre miejsce na przerwę. Trzy sceny na raz w zupełności wystarczą, a reszta modułu poczeka do jutra. Nagrania nie znikną, a osłuchanie działa lepiej w krótkich porcjach niż w jednym długim posiedzeniu.

U lekarza w porcie, z agentem

rejestracja, uczulenia i zgoda na badanie

Ból zęba nie zszedł po dwóch dniach, statek stoi w porcie, agent wiezie cię do lekarki. Rejestracja to zawsze te same pytania: nazwisko, data urodzenia, uczulenia, leki na stałe. A jedna zasada jest ważniejsza od całego słownictwa: nie podpisujesz niczego, czego nie rozumiesz. Agent pomaga zorganizować wizytę, a w razie potrzeby klinika zapewnia tłumacza.

Agent · ukraiński Hello, I am your agent. The doctor is waiting for us. How is your tooth? Dzień dobry, jestem twoim agentem. Lekarka na nas czeka. Co z zębem?
Ty · polski It hurts when I drink something cold. Boli, kiedy piję coś zimnego.
Lekarka · brytyjski Good morning. Please sit down. Name and date of birth? Dzień dobry. Proszę usiąść. Nazwisko i data urodzenia?
Ty · polski Szymon Nowak. The third of May, two thousand and one. Szymon Nowak. Trzeciego maja dwa tysiące pierwszego roku.
Lekarka · brytyjski Are you allergic to any medicines? Jest pan uczulony na jakieś leki?
Ty · polski No allergies. Nie mam uczuleń.
Lekarka · brytyjski Do you take any medicine every day? Bierze pan jakieś leki na stałe?
Ty · polski No, nothing. Nie, nic.
Lekarka · brytyjski I will look at the tooth now. Please sign our consent form first. Obejrzę teraz ząb. Proszę najpierw podpisać formularz zgody na badanie.
Ty · polski Sorry, what does this form say? I only speak basic English. Przepraszam, co jest w tym formularzu? Mówię po angielsku tylko na podstawowym poziomie.
Agent · ukraiński It says you agree to the examination. I will ask the clinic for an interpreter. Że zgadza się pan na badanie. Poproszę klinikę o tłumacza.
Ty · polski Thank you. I will wait for the interpreter before I sign. Dziękuję. Poczekam na tłumacza, zanim podpiszę.

Zwroty do zapamiętania

Are you allergic to any medicines? Jest pan uczulony na jakieś leki? Pada przy każdej rejestracji. Odpowiedź „no allergies” albo nazwa leku.
Do you take any medicine every day? Bierze pan jakieś leki na stałe? Drugie stałe pytanie rejestracji.
Please sign our consent form. Proszę podpisać naszą zgodę na badanie. Consent form to zgoda na badanie lub zabieg. Formularz jest tej konkretnej kliniki: gdzie indziej zgodę wyraża się ustnie albo samym przyjściem na fotel.
What does this form say? Co jest w tym formularzu? Pytanie, które wolno zadać zawsze. Nikt się nie obrazi.
I only speak basic English. Mówię po angielsku tylko na podstawowym poziomie. Jedno zdanie, po którym rozmówca zwalnia i upraszcza. Działa wszędzie.

Pułapka: o leki pytaj i odpowiadaj słowem „medicine”. Słowo „drugs” w medycynie znaczy to samo, ale w porcie łatwo je usłyszeć jako rozmowę o narkotykach, więc dla początkującego „medicine” jest po prostu bezpieczniejsze. Druga rzecz: podpis. Nie podpisujesz niczego, czego nie rozumiesz, a prośba o wyjaśnienie to standard, nie wstyd. Agent jedzie z tobą i pomoże się dogadać, ale tłumaczenie dokumentacji medycznej to zadanie dla tłumacza, o którego prosi się klinikę. Agent nie musi znać słownictwa medycznego i nie odpowiada za to, co podpiszesz.

Wracam do pracy albo nie

fit for duty, fit with restrictions, temporarily unfit

Po wizycie dostajesz zaświadczenie lekarskie dla statku. Hasło z tego zaświadczenia ustawia twój następny dzień: fit for duty, fit with restrictions (często zapisane jako light duties only) albo temporarily unfit for duty. W tym dialogu lekarka tłumaczy każde z nich, a oficer pokazuje, co znaczą w praktyce.

Lekarka · brytyjski All done. Here is your medical note for the ship. Gotowe. To zaświadczenie lekarskie dla statku.
Ty · polski What does it say? Co w nim jest?
Lekarka · brytyjski Fit for duty. You can work normally from tomorrow. Fit for duty. Od jutra może pan pracować normalnie.
Ty · polski And if the note says fit with restrictions? What does that mean? A jeśli w zaświadczeniu jest fit with restrictions? Co to znaczy?
Lekarka · brytyjski It means you work, but only the tasks on the note. Often it says light duties only: no heavy lifting, no long standing. Znaczy: pracujesz, ale tylko to, co jest wpisane w zaświadczeniu. Często stoi tam light duties only: bez dźwigania i bez długiego stania.
Ty · polski And if I cannot work at all? A jeśli w ogóle nie mogę pracować?
Lekarka · brytyjski Then the note says temporarily unfit for duty. Rest until the next check. Wtedy w zaświadczeniu jest temporarily unfit for duty. Odpoczynek do następnej kontroli.
Oficer · brytyjski Back on board, Nowak? Show me the note. Już na statku, Nowak? Pokaż zaświadczenie.
Ty · polski Here it is, sir. Fit for duty from tomorrow. Proszę. Fit for duty od jutra.
Oficer · brytyjski Good. Today you rest. Tomorrow normal watch. Dobrze. Dziś odpoczywasz. Jutro normalna wachta.

Zwroty do zapamiętania

Here is your medical note. To zaświadczenie lekarskie. Medical note = zaświadczenie dla statku. Przekazujesz je zgodnie z procedurą statku, nie chowasz do szuflady.
Fit for duty. Zdolny do pracy. Hasło numer jeden z zaświadczenia: normalna praca.
Often it says light duties only. Często stoi tam light duties only. Hasło numer dwa, fit with restrictions: pracujesz, ale tylko to, co dopuszcza zaświadczenie.
Temporarily unfit for duty. Czasowo niezdolny do pracy. Hasło numer trzy: żadnej pracy do następnej kontroli.
Show me the note. Pokaż zaświadczenie. Pierwsze zdanie po powrocie na statek. Zaświadczenie przekazujesz zgodnie z procedurą statku.

Pułapka: fit with restrictions to nie jest „wolne”. To praca z ograniczeniami, a zadania muszą się mieścić w tym, co lekarz wpisał. Jeśli nie wiesz, czy dane zadanie łapie się w twoje ograniczenia, pytasz oficera, zanim zaczniesz, a nie po fakcie. I odwrotnie: temporarily unfit for duty to nie urlop. Odpoczywasz, bo takie jest zalecenie, i wracasz na kontrolę wtedy, kiedy stoi w zaświadczeniu. Słowo „sick leave” też usłyszysz, ale to określenie z umowy i z prawa danego kraju, nie kategoria z orzeczenia lekarskiego, więc nie myl go z tymi trzema. Te trzy hasła to praktyczny skrót, a nie pełna urzędowa lista: w orzeczeniu o zdolności do służby na morzu brytyjska administracja morska zapisuje je dłużej, z dopiskiem „for sea service”, i ma jeszcze czwartą kategorię, trwałej niezdolności. Dokładne brzmienie zależy od dokumentu i od kraju, który go wydaje.

Pełna scena: skaleczona ręka

od zgłoszenia do powrotu na pokład

Finał modułu: cała ścieżka w jednej historii. Skaleczenie przy robocie, zgłoszenie od razu, opatrunek, klinika z agentem, dwa dni light duty i powrót. Posłuchaj całości, a potem zagraj swoją rolę na głos.

Ty · polski Juan, I cut my hand. It is bleeding. Juan, skaleczyłem się w rękę. Krwawi.
Marynarz · filipiński Show me. Press here and hold it. We go to the officer. Pokaż. Przyciśnij tutaj i trzymaj. Idziemy do oficera.
Oficer · brytyjski What happened? Co się stało?
Ty · polski I cut my hand on the scraper. About ten minutes ago. Skaleczyłem się w rękę o skrobak. Jakieś dziesięć minut temu.
Oficer · brytyjski The cut is not deep, but a doctor should see it. We are in port, so I will call the agent. Rana nie jest głęboka, ale lekarz ma ją obejrzeć. Stoimy w porcie, więc dzwonię do agenta.
Agent · ukraiński Taxi is booked. The clinic is ten minutes away. Taksówka zamówiona. Klinika jest dziesięć minut stąd.
Lekarka · brytyjski Let me see. When was your last tetanus vaccination? Proszę pokazać. Kiedy miał pan ostatnie szczepienie przeciw tężcowi?
Ty · polski Sorry, last what? I do not know this word. Przepraszam, ostatni co? Nie znam tego słowa.
Lekarka · brytyjski Tetanus. The vaccination protects you from tetanus. The date may be in your vaccination record. Tężec. To szczepienie chroni przed tężcem. Data może być w twojej książeczce szczepień.
Ty · polski I understand. Two years ago, in Poland. Rozumiem. Dwa lata temu, w Polsce.
Lekarka · brytyjski Good. No stitches needed. Keep the hand clean and dry. Light duties only for two days. Dobrze. Szwy niepotrzebne. Ręka ma być czysta i sucha. Light duties only przez dwa dni.
Oficer · brytyjski Light duties only for two days, then normal work. Well done for reporting it at once. Light duties only przez dwa dni, potem normalna praca. Dobrze, że zgłosiłeś od razu.

Zwroty do zapamiętania

I cut my hand. It is bleeding. Skaleczyłem się w rękę. Krwawi. Dwa zdania i każdy wie, co robić. Nazwy narzędzia nie musisz znać od razu.
Press here and hold it. Przyciśnij tutaj i trzymaj. Polecenie przy krwawieniu. Masz je rozumieć bez zastanowienia.
Sorry, last what? I do not know this word. Przepraszam, ostatni co? Nie znam tego słowa. Ta sama technika co u bosmana w module czwartym: powtarzasz, co masz, pytasz o brak. U lekarza działa tak samo.
No stitches needed. Szwy niepotrzebne. Zdanie, na które się czeka. Stitches = szwy.
Well done for reporting it at once. Dobrze, że zgłosiłeś od razu. Puenta modułu. Małe skaleczenie zgłoszone od razu to opatrunek; zatajone to zakażenie i kłopot.

Pułapka: przy zdrowiu nie gra się twardziela. Małe skaleczenie zgłaszasz od razu: od tego zależy opatrunek, wpis do raportu i to, czy za trzy dni nadal pracujesz. Druga rzecz: „sorry, last what?”. Nieznane słowo u lekarza to nie powód do paniki ani do kiwania głową. Pytasz o to jedno słowo, dostajesz wyjaśnienie i rozmowa idzie dalej. Kiwanie głową na słowo, którego nie znasz, jest groźniejsze niż każda luka w słownictwie.

Ćwiczenia ze słuchu

Wybierz kategorię. Słuchasz krótkiego nagrania (możesz powtarzać bez limitu) i wybierasz albo zapisujesz, co usłyszysz. Głosy zmieniają się celowo: o pomoc wołasz do tego, kto akurat jest obok, a to bywa ktokolwiek z załogi.

Test: 20 pytań

Losujemy 20 pytań ze wszystkich kategorii. W teście każde nagranie odtworzysz najwyżej dwa razy, tak jak w życiu: nikt nie powtarza w nieskończoność. Wynik procentowy i rozbicie na kategorie zobaczysz na końcu. Wynik zostaje u ciebie, w przeglądarce.

Co dalej

Po trudnych tematach czas na angielski, przy którym nikt cię nie ocenia.

Moduł 6: codzienność na statku

Dialogi i ćwiczenia tego modułu są w całości własne. Rozmowy o zdrowiu pokazujemy od strony językowej: jak nazwać dolegliwość, wezwać pomoc i zrozumieć zalecenie. To nauka języka, nie porada medyczna ani kurs pierwszej pomocy; o postępowaniu przy urazach decydują szkolenie medyczne i procedury twojego statku. Głosy wygenerowano syntetycznie, a nazwiska i numery w przykładach są zmyślone. Dalej: dział Angielski morski · znaki bezpieczeństwa · środki ratunkowe.