starszy oficer
Chief Mate (tak na polskim dyplomie; w ogłoszeniach częściej Chief Officer) w ogłoszeniach: C/O, CHOFF, CH OFF
Zastępca kapitana i szef działu pokładowego. Na co dzień odpowiada za ładunek, balast i stan statku, a gdyby kapitan nie mógł pełnić obowiązków, przejmuje kierowanie statkiem.
„Starszy oficer oznacza oficera, kolejnego stopniem po kapitanie, na którego spadnie obowiązek kierowania statkiem w razie niezdolności kapitana do pracy”
Dystynkcje
3 złote paski, kotwica działu pokładowego. Na co dzień pagonów się nie nosi: zakłada się je w portach i na galowo. To zwyczaj armatorski, nie przepis, więc układy bywają różne między firmami i banderami.
Miejsce w hierarchii
- Podlega
- kapitanowi
- Kieruje
- działem pokładowym (załogą nieoficerską przez bosmana); w wielu systemach armatorskich, tak jak na naszym schemacie, podlega mu też dział hotelowy: kucharz i steward
- Wachta
- tradycyjnie 04:00 do 08:00 i 16:00 do 20:00; na mniejszych statkach bywa inaczej, a w porcie często przechodzi z oficerem wachtowym na 6 na 6 (to zwyczaje, nie przepis)
- Dokument
- dyplom starszego oficera (od 500 do 3000 GT albo 3000 GT i powyżej) · prawidło STCW II/2 § 30 rozporządzenia o wyszkoleniu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1383)
Co robi
- wymóg przejmuje kierowanie statkiem w razie niezdolności kapitana do pracy STCW, prawidło I/1 pkt .6 (definicja starszego oficera)
- zwyczaj planuje i nadzoruje operacje ładunkowe: plan załadunku, sekwencję, mocowanie, wentylację i dokumentację utrwalone w SZB niemal każdego armatora
- zwyczaj liczy stateczność i wytrzymałość kadłuba do planu ładunkowego (ostateczna odpowiedzialność zostaje przy kapitanie)
- zwyczaj prowadzi operacje balastowe; często jest wyznaczony jako oficer planu postępowania z wodami balastowymi sam plan BWM jest wymogiem Konwencji BWM; wybór osoby to praktyka
- zwyczaj na wielu statkach pilnuje też zapasów wody słodkiej; gdy statek ma wyparownik i produkuje wodę, przejmuje to dział maszynowy
- zwyczaj odpowiada za stan kadłuba, pokładu i urządzeń: planuje prace, wydaje zezwolenia na prace niebezpieczne, ocenia ryzyko
- zwyczaj pilnuje, żeby załoga pokładowa miała wymagany odpoczynek, i organizuje szkolenia na statku limity odpoczynku to wymóg (STCW A-VIII/1, MLC); przypisanie nadzoru chiefowi to praktyka
- zwyczaj często pełni też funkcje dodatkowe: oficera bezpieczeństwa, oficera ochrony statku (SSO) albo osoby odpowiedzialnej za plan gospodarowania odpadami wyznaczenie SSO jest wymogiem Kodeksu ISPS; to, że pada na chiefa, już nie
Wymóg = zapisane w konwencji, ustawie albo rozporządzeniu. Zwyczaj = praktyka armatorska; konkretny podział zadań określa system zarządzania bezpieczeństwem (SZB) Twojego armatora i może się różnić między firmami.
Jak zostać starszym oficerem
Po dyplomie oficera wachtowego trzeba wypływać praktykę na stanowisku oficerskim i zdać egzamin na poziomie zarządzania.
Mało kto wie
Na polskim dyplomie starszy oficer nazywa się po angielsku Chief Mate, ale w ogłoszeniach crewingowych niemal zawsze zobaczysz Chief Officer albo C/O. To ta sama osoba; urzędowa jest ta pierwsza forma.